Ιστορίες του κρασιού της Λήμνου

Η περιήγηση στα οινικά μονοπάτια της Λήμνου αποκαλύπτει τη σύνδεση της ιστορίας του νησιού με το κρασί, μια σύνδεση που είναι αδιάκοπη και αξεπέραστη και φτάνει από τις μυθολογικές αναφορές του Ομήρου έως σήμερα. Μύθοι και ιστορίες που ξετυλίγονται και μεταφέρονται αδιάκοπα μέσα από τους ανθρώπους, τα αμπέλια και τα τοπία…

Οι ιστορίες αυτές είναι συνοδοιπόρος στην περιπλάνησή μας στα οινοτοπία του νησιού. Σ αυτές ανατρέχουμε για να συνθέσουμε την εικόνα του κρασιού της Λήμνου.

«Αυτά μιλούσαν συναλλήλως τους εκείνοι τότε· ωστόσο
ο γήλιος έπεσε και τέλεψαν οι Αργίτες τη δουλειά τους·
και στα καλύβια βόδια εσφάζανε, και πήραν και δειπνούσαν
κι είχαν κρασί απ’ τη Λήμνο, που ‘φεραν πολλά καράβια εκείθε,
σταλμένα από το γιο του Ιάσονα στους Αχαιούς, τον Εύνηο,
που ‘χε γεννήσει στον Ιάσονα το βασιλιά η Υψιπύλη.» [1]

Οι αναφορές στο κρασί της Λήμνου που βρίσκουμε από τη μυθολογία έως σήμερα έχουν μία κοινή βάση. Το νησί παράγει εδώ και χιλιάδες χρόνια ξακουστό ποιοτικό κρασί. Σύμφωνα με τον Όμηρο, στη διάρκεια του Tρωικού Πολέμου, οι Αχαιοί κατανάλωναν (σε μεγάλες ποσότητες) κρασί από τη Λήμνο. Το νησί του Ηφαίστου ήταν  κέντρο εμπορίας κρασιού στο Αιγαίο. Και οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι το Λημνιό είναι η παλαιότερη καταγεγραμμένη ποικιλία σταφυλιού. Στις ανασκαφές της Πολιόχνης, της αρχαιότερης πόλης της Ευρώπης, έχουν βρεθεί αμφορείς που χρονολογούνται από την Κυανή περίοδο (3.200 -2.700 π.Χ.) και εικάζεται ότι περιεχόμενό τους ήταν κρασί ή λάδι.[2]

Τη Λημνία άμπελο αναφέρει ο Αριστοφάνης στην «Ειρήνη» όπου ο χορός των γεωργών της Αττικής τραγουδάει στον γάμο του Τρυγαίου:

«Όταν ο τζίτζικας το γλυκοτράγουδο λαλεί

χαίρομαι κι αποχαζεύω τα λημνώτικα αμπέλια μου

που γλυκωρίμασαν – είναι ράτσα πρώιμη-» [3]

Φαίνεται ότι και το σταφύλι ταξίδεψε, όχι μόνο το κρασί. Και οι εμπορικές συναλλαγές των Λημνιών με τους μοναχούς στο Άγιο Όρος είχαν μέσα στα ανταλλάγματα κλήματα και κρασί. Έτσι, η ποικιλία καλλιεργήθηκε και στη Χαλκιδική, και έφτασε να συμμετέχει στο πρώτο ελληνικό κρασί Π.Ο.Π με ανάμειξη ελληνικών και ξένων ποικιλιών: Chateau Porto Caras 1982, ΠΟΠ Πλαγιές Μελίτωνα (Λημνιό, Cabernet sauvignon, Cabernet Frank). Κι από εκεί αρχίζει να γίνεται περισσότερο γνωστό…

Γάλλος φυσιοδίφης, Pierre Bellon, που ταξίδεψε τον 16ο αιώνα στην Ανατολική Μεσόγειο, περιγράφει τη Λήμνο σαν έναν τόπο πλούσιο. Εντυπωσιάζεται από τα φαγητά, το σιτάρι και το κρασί -ιδιαίτερα από την τιμή του. Όπως αναφέρει, έξι λίβρες ποιοτικού γλυκού  κόκκινου κρασί της Λήμνου κόστιζαν λιγότερο από ό,τι τρία ποτήρια κρασί στο Παρίσι που η τιμή τους ήταν τρία χρυσά.

Μία μόνο τοπική ποικιλία είναι αυτή που πήρε το όνομα της από το όνομα του νησιού. Το Λημνιό κατάγεται από τη Λήμνο. Όπως γράφει, όμως, η Σταυρούλα Κουράκου για τη Λημνία άμπελο: «Το βέβαιο είναι ότι δεν λεγόταν Λημνία, γιατί το φυτό αποκτάει το όνομα της καταγωγής του όταν καλλιεργηθεί σε άλλα μέρη. Πολλά τα παραδείγματα, μα πιο πειστικό εκείνο της ίδιας της Λημνίας αμπέλου που καλλιεργείται σήμερα με το όνομα Λημνιό, παντού αλλού εκτός από την ίδια τη Λήμνο, όπου το λένε Καλαμπάκι»[4]

Και φτάνουμε στο σήμερα, στη σύγχρονη εποχή… Τα αμπέλια στο νησί είναι κυρίως ξερικά και αναπτύσσονται σε χαμηλά πρέμνα. Οι δύο ποικιλίες που καλλιεργούνται κυρίως είναι το κόκκινο παραδοσιακό Λημνιό και το λευκό Μοσχάτο Αλεξανδρείας που έφεραν στις αρχές του 20ου αιώνα Λημνιοί ομογενείς από την Αίγυπτο. Και τα δύο δίνουν κρασιά Π.Ο.Π (προϊόν με ονομασία Προέλευσης) διαφορετικών τύπων (ξηρά, γλυκά, ήσυχα, αφρώδη).